Open Monumentendag opent deuren van Friese monumenten

Op zaterdag 12 en zondag 13 september staat Friesland opnieuw in het teken van Open Monumentendag. Tijdens de veertigste editie van dit jaarlijks terugkerende evenement openen duizenden monumenten in Nederland gratis hun deuren voor het publiek. Ook in Friesland is er volop gelegenheid om historische gebouwen, bijzondere landschappen en plekken die normaal gesproken niet toegankelijk zijn te bekijken. Het thema van Open Monumentendag 2026 is “Veerkrachtig erfgoed - in tijden van onzekerheid”. Daarbij staat de vraag centraal hoe erfgoed behouden kan blijven in een wereld die voortdurend verandert.

In Beetsterzwaag staat op zaterdag 12 september de rijke geschiedenis van het dorp centraal. Daar openen onder meer het Lycklamahûs, Huize Lyndenstein en de St. Martenskerk hun deuren. Huize Lyndenstein, tegenwoordig het hoofdgebouw van Revalidatie Friesland, werd in 1821 gebouwd als buitenplaats en kreeg ruim negentig jaar later een nieuwe bestemming als kinderziekenhuis van de Cornelia-Stichting. In het Lycklamahûs is een expositie van oude ansichtkaarten te zien, in de St. Martenskerk klinkt muziek. Tegelijkertijd vindt in het Lycklamapark de jaarlijkse Kunstmarkt Opsterland plaats.

In Feanwâlden kunnen bezoekers terecht bij De Schierstins, een middeleeuwse stins die geldt als het enige bewaard gebleven torenkasteel van Friesland. Op zaterdag en zondag is de toegang tussen 13.30 en 17.00 uur gratis. Bezoekers kunnen op eigen gelegenheid de toren verkennen, en op zaterdag wordt een nieuwe tentoonstelling geopend met werk van schilder Klaas Koopmans.

Ook Leeuwarden heeft een uitgebreid programma, op zaterdag 12 september. Dit jaar ligt de nadruk op de Willemskades en de omgeving daarvan. Een compacte route voert langs dertien panden, een bruggenmachinekamer en twee historische schepen die normaal gesproken gesloten zijn voor publiek. De route vertelt onder meer het verhaal van de ontwikkeling van Leeuwarden als bank- en verzekeringsstad in de tweede helft van de negentiende eeuw. Stadsarchitect Thomas Romein speelde daarbij een belangrijke rol, de dertien rijksmonumenten aan de zuidzijde van de Willemskade zijn van zijn hand. De Willemskades zijn sinds 2005 ingericht als museumhaven, met onder meer het museumschip Stânfries X.

Ook Park Vijversburg bij Tytsjerk sluit aan bij het programma, als onderdeel van de Open Monumentendag rond Hurdegaryp in de gemeente Tytsjerksteradiel. Tijdens rondleidingen staat de ontwikkeling van het groen rondom Villa Vijversburg centraal. Landschapsarchitecten als Roodbaard en de familie Vlaskamp legden hier vanaf het midden van de negentiende eeuw een park in Engelse landschapsstijl aan, met slingerpaden, een grot en verschillende tuinfollies. Ga mee met de rondleiding en ontdek hoe het Groen door de eeuwen heen is aangelegd, veranderd en dienend is geworden. De eerste rondleiding start om 10.00 uur vanaf Villa Vijversburg en de tweede om 13.30 uur. Het park is deze dag gratis toegankelijk vanaf 9.00 – 18.00 uur.

Wie tijdens Open Monumentendag op pad gaat, kan daarmee niet alleen historische gebouwen bekijken, maar ook ontdekken hoe Friesland door de eeuwen heen met zijn erfgoed is omgegaan. Van buitenplaatsen en een middeleeuwse stins tot stadspanden en historische parken, het programma laat zien dat erfgoed voortdurend verandert en juist daardoor zijn betekenis kan behouden. 

Meer weten over welke locaties in Friesland meedoen aan de Open Monumentendag? Kijk dan op www.openmonumentendag.nl