Een egel in de tuin? Zo help je hem de winter door

In de herfstmaanden oktober, november en december krijgen dierenorganisaties vaak telefoontjes van mensen die zich zorgen maken omdat ze overdag een egel hebben gezien. Hoewel egels vooral nachtdieren zijn, is het in deze periode niet ongebruikelijk om ze ook overdag tegen te komen. Ze zoeken extra voedsel om vet op te slaan voor de winterrust, jonge egels zijn op zoek naar een veilige plek om te overwinteren, of ze verzamelen bladeren en takjes voor hun nest.

Een egel die rustig rondscharrelt en alert reageert, is meestal gezond en heeft geen hulp nodig. Lijkt een egel echter sloom, wankel of mager, of ligt hij slap in de zon, dan is er mogelijk iets mis. In dat geval is het verstandig om contact op te nemen met een egelopvangcentrum of bijvoorbeeld De Fûgelhelling in Ureterp voor advies. Op de website van de Egelbescherming Nederland is te vinden waar de dichtstbijzijnde opvang zich bevindt. Pak een egel niet zomaar op, tenzij er sprake is van direct gevaar, bijvoorbeeld bij verkeer of verwonding.

Eerste hulp bij het spotten van een Egel. - Illustratie Fûgelhelling Ureterp

Egels zijn waardevolle bewoners van onze tuinen. Ze eten insecten, rupsen, wormen en slakken en zorgen zo voor een natuurlijk evenwicht zonder dat er bestrijdingsmiddelen nodig zijn. Toch heeft de egel het moeilijk in Nederland. Het aantal egels is de laatste jaren sterk afgenomen door verkeer, robotmaaiers en het verdwijnen van natuurlijke leefplekken. Gelukkig kun je zelf veel doen om deze nuttige dieren te helpen.

Een egel houdt van een natuurlijke, rommelige tuin. Laat daarom bladeren liggen en maak een hoekje met takken, mos en ander natuurlijk materiaal. Zulke plekjes zijn ideaal als schuil- of nestplaats. Een betegelde of strak onderhouden tuin biedt weinig beschutting, dus een klein rommelhoekje kan al een groot verschil maken. Ook kun je een egelhuisje plaatsen, bijvoorbeeld een houten kistje gevuld met droge bladeren. Zet het huis op een rustig plekje uit de wind, waar geen water naar binnen kan lopen. In zo’n veilige omgeving kan de egel overdag slapen of in de winter zijn winterslaap houden.

Omdat egels ’s nachts grote afstanden afleggen, is het belangrijk dat ze van tuin naar tuin kunnen bewegen. Veel schuttingen vormen een onneembare barrière. Door onderaan een opening van ongeveer vijftien bij vijftien centimeter te maken, creëer je een egelsnelweg. Ook een veilige vijver is belangrijk: egels kunnen wel zwemmen, maar niet altijd uit steile oevers klimmen. Een plankje of trapje aan de rand voorkomt dat ze verdrinken.

In tuinen waar weinig insecten leven, kun je de egel helpen door wat voer neer te zetten. Granenvrije kattenbrokken of kattennatvoer zijn geschikt, maar geef nooit melk, want dat is slecht voor hun darmen. Zorg ook voor een schaaltje vers water, vooral tijdens droge periodes. Maak de voerbakjes regelmatig schoon om ziektes te voorkomen.

Egels zijn beschermde dieren. Het is verboden om ze te vangen, te verstoren of hun nest te beschadigen. Gebruik geen slakkenkorrels of insecticiden, want deze zijn dodelijk voor egels. Controleer altijd voor het maaien of snoeien of er geen egel in de buurt ligt te slapen en laat robotmaaiers alleen overdag werken.

Door je tuin iets minder netjes te houden en een paar eenvoudige aanpassingen te doen, kun je een groot verschil maken. Egels helpen niet alleen zichzelf, maar ook jouw tuin gezond te houden. Met wat bladeren, een doorgang in de schutting en een schaaltje water creëer je een veilige haven waar de egel zich thuis voelt. Dat is niet alleen goed voor de natuur, maar ook een prachtig gezicht.