Friese digitale overheid plat door PHP-lek, websites van gemeenten offline
AlgemeenDoor een ernstig beveiligingslek in de veelgebruikte programmeertaal PHP zijn tientallen Friese websites offline gehaald. Ook de website van de provincie Fryslân is uit voorzorg offline gehaald, evenals die van bijna alle Friese gemeenten. Landelijk liggen onder meer de websites van DigiD en MijnOverheid eruit.
Informatiedienst als eerste uit de lucht
Als een van de eersten ging NotuBiz offline, het bedrijf dat de informatiediensten verzorgt voor de provincie Fryslân, Wetterskip Fryslân en de gemeenten Súdwest-Fryslân en Smallingerland. Daardoor zijn onder meer de raadsinformatiewebsites niet bereikbaar. Op de website van de provincie staat dat de applicatie uit voorzorg is uitgezet vanwege een mogelijk beveiligingsrisico en dat die direct weer wordt aangezet zodra alles veilig is. Ook de gemeente Leeuwarden haalde haar website offline, op advies van het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC).
Fryslân Veilig zelf uit de lucht
Opmerkelijk is dat ook fryslanveilig.nl niet werkt. Die website van Veiligheidsregio Fryslân moet inwoners juist informeren over grote incidenten, rampen en crisissituaties, waaronder cyberaanvallen, digitale verstoringen en internetuitval. De eigen website van de veiligheidsregio is nog wel bereikbaar. Op sociale media laat de regio weten dat zij bij een incident blijft informeren, via kanalen die van de situatie afhangen. Zodra de website weer beschikbaar is, wordt dat gemeld.*
Ziekenhuizen en webshops getroffen
De overlast beperkt zich niet tot de overheid. Met uitzondering van het Antonius Ziekenhuis in Sneek zijn de websites van alle Friese ziekenhuizen niet bereikbaar. Frisius MC meldt dat de patiëntenportalen wel werken en dat er geen gegevens zijn gelekt. Ook bij bedrijven en organisaties ligt het werk deels stil. Klanten van supermarkt Poiesz kunnen geen boodschappen online bestellen, en de webwinkel van Afûk is voorlopig offline gehaald.*
Toeristen kunnen niet boeken
Op Terschelling merkt de toeristische sector de gevolgen. In het midden en zuiden van het land is het herfstvakantie, waardoor veel bezoekers op de Waddeneilanden zijn. Vakanties en excursies boeken via de website van de VVV is niet mogelijk, vertelt directeur Michel Aaldering van VVV Terschelling. Het is nog druk op het eiland, maar wel iets minder dan vorige week.*
Twee kritieke kwetsbaarheden
Aanleiding zijn twee kritieke kwetsbaarheden in PHP, waarop ongeveer 70 procent van alle websites draait. Het NCSC meldt dat er vooralsnog geen misbruik van is gemaakt, maar dat websites door de lekken kwetsbaar zijn voor hackers. Organisaties halen hun systemen daarom uit voorzorg uit de lucht. Landelijk geldt dat ook voor DigiD en MijnOverheid, al blijft inloggen met DigiD bij verschillende instanties volgens beheerder Logius mogelijk.
Patch om 16.00 uur
Om 16.00 uur brengt de organisatie achter PHP een beveiligingsupdate uit. Beheerders wordt opgeroepen die direct door te voeren zodra hij beschikbaar is. Hoe snel de websites daarna weer online komen, is nog niet duidelijk en verschilt per organisatie.
* Bron: Omrop Fryslân
