De Twin Towers vóór 9/11

Vijfentwintig jaar na de aanslagen van 11 september presenteert Museum Dr8888 When the Twins were still beautiful van kunstenaar en verzamelaar Thomas Kuijpers. Zijn kunstinstallatie laat een wereld zien die vrijwel uit het collectieve geheugen is verdwenen: een tijd waarin de Twin Towers nog symbool stonden voor economische kracht, moderniteit en het gevoel van New York.

In de kapel van Museum Dr8888 brengt Kuijpers honderden alledaagse voorwerpen samen waarop de Twin Towers nog vanzelfsprekend aanwezig zijn. Toeristenfoto’s, ansichtkaarten, puzzels, sneeuwbollen, boeken, souvenirs en filmfragmenten. Objecten die ooit gewone gebruiksvoorwerpen waren, maar door de gebeurtenissen van 11 september onbedoeld historische documenten zijn geworden. 

Thomas Kuijpers maakte voor het eerst kennis met de Twin Towers toen hij zestien jaar was. Hij keek toen samen met zijn moeder naar de livebeelden van de aanslagen. “Nog nooit eerder voelde ik de kracht van mediabeelden zo duidelijk binnenkomen. De constante herhaling van de instortende torens maakte een diepe indruk op mij.” Een paar jaar later vond hij in de kringloop een olieverfschilderij van de onbekende kunstenaar Giacomo. Op het etiket stond alleen: geschilderd vóór 2001. Opeens keek Kuijpers niet meer naar de aanslagen, maar naar de wereld ervoor. 

“Door het schilderij van Giacomo ontstond voor het eerst ruimte in mijn beleving om de torens te zien als iets wat bleef staan. Een viering van de pracht en praal van deze torens. Een beeld dat in mijn hoofd nog nooit had bestaan, omdat ze altijd direct begonnen met instorten zodra ik ze zag.” Dat schilderij vormde het begin van een verzameling die inmiddels uit honderden objecten bestaat en nog steeds groeit. Niet de aanslagen staan daarin centraal, maar de wereld die eraan voorafging. De installatie laat zien hoe historische gebeurtenissen de betekenis van beelden voorgoed kunnen veranderen.

Met When the Twins were still beautiful nodigt Museum Dr8888 bezoekers uit om stil te staan bij de manier waarop herinneringen worden gevormd. Niet door de geschiedenis zelf, maar door de beelden die daarvan blijven bestaan. De tentoonstelling roept de vraag op welke betekenis de Twin Towers hadden vóór 11 september en hoe één gebeurtenis ons collectieve geheugen blijvend heeft veranderd.

Podcast

Wat symboliseerden de torens toen ze nog intact waren en welk tijdperk ving aan na het instorten van de torens? Daarover praten Thomas Kuijpers en Amerika-deskundige Bianca Pander verder met host Kirsten van Santen in de museumpodcast De Kunst van het Luisteren. In twee afleveringen wordt de betekenis van de Twin Towers, toen en nu, verkend en staan de sprekers stil bij de kracht van beelden die door media worden verspreid. Wat is waar? Wat kan je nog geloven? Hoe kan je, misschien, beter kijken?

-> De podcast met Thomas Kuijpers is te beluisteren via het podcastkanaal De Kunst van het Luisteren van Museum Dr8888. De podcast met Amerika-deskundige Bianca Pander komt volgende week online.

Over Thomas Kuijpers

Thomas Kuijpers (1985) studeerde fotografie aan AKV St. Joost in Breda. Zijn werk was eerder te zien in Museum Dr8888 tijdens de Noorderlicht Biënnale. Met When the Twins were still beautiful keert hij terug naar het museum. In zijn werk onderzoekt Kuijpers hoe beelden onze herinneringen beïnvloeden en hoe historische gebeurtenissen de betekenis van een beeld kunnen veranderen. Daarmee sluit de tentoonstelling goed aan bij de maatschappelijke koers van Museum Dr8888, waar kunst je uitnodigt anders te kijken naar de wereld om je heen. Daarnaast past de bonte verzameling van Thomas Kuijpers goed bij het dadaïsme van het museum. Dadaïsme is een kunststroming die zich afzet tegen vaste ideeën over wat kunst moet zijn. Alledaagse voorwerpen, toeval en onverwachte combinaties kunnen ineens kunst worden. Ook bij Kuijpers krijgen voorwerpen die op zichzelf geen bijzondere waarde hebben, samen een nieuwe betekenis. Zo zet hij bezoekers aan het denken over wat een beeld bijzonder maakt en welke betekenis we er zelf aan geven.