Leerlingen doen onderzoek naar Tweede Wereldoorlog in Tytsjerk en interviewen oorlogsgetuigen
AlgemeenDe kinderen van groep 7 en 8 van OS de Romte in Tytsjerk zijn in maart en april zes weken lang als junior journalisten aan de slag gegaan om te ontdekken wat er in WOII in hun dorp en omgeving is gebeurd. Dit is onderdeel van het landelijke onderwijsprogramma ‘Oorlog in mijn Buurt’ waarin de buurt en ontmoeting tussen generaties centraal staan. Het interviewen van oorlogsgetuigen en het doorvertellen van de verhalen door de kinderen zijn de kern van het project.
De kinderen krijgen diverse gastlessen over de Tweede Wereldoorlog. Een jonge verzetsstrijdster vertelt uit eerste hand dat ze in de oorlog illegale krantjes verspreidde. De buurthistoricus vertelt hoe het in Tytsjerk was in oorlogstijd. Tijdens de goed/fout-gastles worden de kinderen aan het denken gezet: hoe fout was die Tytsjerkster NSB’er of was het allemaal niet zo zwart-wit? Ze krijgen zelf ook dilemma’s voorgeschoteld. Ga je met de groep mee of maak je je eigen keus? Na de gastles van de journalist zijn de kinderen klaar voor de interviews. Met een doosje bonbons en hun vragenlijst onder de arm bellen de kinderen aan bij de oorlogsgetuigen.
Leerlingen van OS de Romte interviewen Oebele Leistra. - Foto: Sonja Scheffer
Krekt âlder as jim no
‘Ik wie mar in baaske, krekt âlder as jim no, doe’t ik fanút Burgum op ‘e fyts nei Eastermar en Garyp moast om ûnderdûkers te warskôgjen foar in razzia’, vertelde Oebele Leistra (95) aan Jeldau, Anniek, Vince en Wytze. Hij woonde dan wel in Tytsjerk, maar hij werkte bij timmerfabriek Harm de Boer in Burgum en zijn baas zat bij de ondergrondse. Zonder dat zijn ouders het wisten, hielp Oebele zijn baas. ‘Ik ha ’t se nei de oarloch pas ferteld, oars kaam ik net mear nei de timmerfabriek.’ Het verhaal over zijn paard Nelly blijft de kinderen ook bij. ‘Ik moast nei Ternaard ta om ierdappels, want ús heit wie siik. Mar ik wist it paad net. Us heit sei: ‘atst it dy net fertroust, list de leije (teugels) mar hingje, dan wit Nelly it paad wol.’ En inderdaad, Nelly bracht Oebele bij de juiste boer en later ook weer thuis.
Leerlingen van OS de Romte interviewen Piet Postma. - Foto: Sonja Scheffer
Stikem fleis fuortbringe
“Ús heit slachtte yn de oarloch wol ris stikem in skiep. Mei kranten en in sek derom hinne die hy it fleis achterop de fyts. Ik moast der as lyts jonkje boppe op sitte, sadat de Dútsers him net oanhâlde soene.’ Tessa, Christian en Naud luisteren vol aandacht naar het verhaal van Piet Postma (85) die de oorlog meemaakte in Sumar, maar al geruime tijd in Tytsjerk woont. ‘We hawwe ek trije kear Dútsers ynkwartierd hân. Ús mem fûn it net moai dat se har woartels út ‘e tún lutsen. Harren kommandant hat de soldaten fiks tasprutsen en se hawwe it noait wer dien.’ Ook de melkstaking komt ter sprake. ‘Boer Freerk Wijma út Sumar woe gjin molke leverje oan de fabriken, dat is him fataal wurden. De Dútsers hawwe him deasketten.”
Leerlingen van OS de Romte interviewen Anneke van der Schaaf - Foto: Sonja Scheffer
Dit is alles wat ik ha fan him
‘Ik haw myn heit noait kend. Hy hat yn maaie 1940 by de Ofslútdyk tsjin de Dútsers fochten. Se hawwe him delsketten en letter is er yn it sikehûs fan Alkmaar stoarn. Myrthe, Andries en Fenna zijn onder de indruk van het verhaal van Anneke van der Schaaf – Santema (85). Ze woonde tijdens de oorlog op de Lytse Geast in Tytsjerk. ‘Sjoch, ik ha hjir in foto fan him. Dat is eins alles wat ik ha.’ Anneke vertelt de kinderen dat ze elk jaar naar de herdenking bij Kornwerderzand gaat waar haar vader met zijn naam op het oorlogsmonument staat.
Impact
Het zijn prachtige ontmoetingen met bijzondere vragen van de kinderen en aangrijpende, spannende, maar soms ook grappige en mooie verhalen van de ouderen. De kinderen zijn onder de indruk. Tijdens de eindontmoeting, de afsluiting van het project, vertellen de kinderen de verhalen van hun oorlogsgetuigen na. Hiermee worden de leerlingen van groep 7 en 8 erfgoeddragers van de geschiedenis van hun dorp en blijven de verhalen van toen bewaard.
