Ruim 17 procent meer emissie in 2020 door grootste CO2-uitstoters in Fryslân

Het verminderen van de uitstoot van CO2 kwam in Fryslân in 2020 tot stilstand. Dat constateert de Friese Milieufederatie op basis van door het RIVM beschikbaar gestelde gegevens. De cijfers van de negen grootste CO2-uitstotende bedrijven in Fryslân wijzen er op, dat zij samen in 2020 ruim 17 procent meer CO2 (of andere broeikasgassen) hebben uitgestoten dan in 2019. In Fryslân draagt ‘de landbouw’, inclusief veeteelt en veenoxidatie, voor ruim zestig procent bij aan de uitstoot van broeikasgassen.

Uit de jaarlijks CO2-Wijzer van de FMF blijkt dat er in 2020 voor de meeste sectoren geen vooruitgang is geboekt ten opzichte van voorgaande jaren. Alleen in de sector mobiliteit is er een vermindering van de CO2-uitstoot te zien. Dat zou verklaard kunnen worden door het thuiswerken en de impact van corona. De FMF pleit voor snelle en concrete acties om tot een trendbreuk te komen. Dit is nodig om de gestelde doelen voor 2030 en 2050 te halen. 

Klimaatbeleid 

Het Nederlands klimaatbeleid is erop gericht dat in 2050 geen uitstoot van broeikasgas meer plaatsvindt in Nederland. Van belang is om inzicht te hebben hoe het ervoor staat, wat de opgave nog is en waar de focus voor de Friese aanpak moet liggen. Voor Fryslân is het emissieplaatje geheel anders dan het landelijke beeld. Daarom publiceert de Friese Milieu Federatie (FMF) voor het tweede opeenvolgende jaar de CO2 Wijzer Fryslân. Hierin is de Friese uitstoot ingedeeld naar de sectoren zoals gedefinieerd in het Nationaal Klimaatakkoord. 

Uitstoot per sector 

Het totaal aan emissies in Fryslân is in 2020 hetzelfde als in het jaar daarvoor, zijnde 7,86 Megaton CO2-equivalent. Kijkend naar de sectoren uit het Klimaatakkoord valt het op dat verreweg de grootste Friese uitstoot voortkomt uit de sector landbouw en landgebruik. Deze sector staat voor 61 % van de totale Friese emissies. Net als bij de meeste andere sectoren laten de cijfers daar geen afname van de emissies zien (4,83 Megaton CO2-eq. in 2020 ten opzichte van 4,81 Megaton CO2-eq. in 2019).

De emissies in de mobiliteit zijn iets afgenomen en in de gebouwde omgeving iets toegenomen. Mogelijk is dit te verklaren door het vele thuiswerken en minder gebruik van de auto, als gevolg van de coronamaatregelen. De industrie- en energiesector spelen nog steeds een relatief kleine rol van betekenis. De in Fryslân gevestigde industriële bedrijven die verplicht deelnemen aan het EU ETS-systeem stoten in 2020 echter wel ruim 17 % meer broeikasgassen uit dan in 2019: 206.982 ton in 2020 en 176.760 ton in 2019.

De negen grootste uitstoters

Het gaat om de volgende negen bedrijven (met toe- of afname van de uitstoot in 2020 t.o.v. 2019): Friesland Campina (+ 25,8 procent); Sonac Burgum: + 46,5 %; Friesland Campina Workum: + 7,5 %; A-ware en Fonterra (kaas- en weipoeder), Heerenveen: + 23,5 %; Jacobs Douwe Egberts NL, Joure: - 14,0 %; Huhtamaki Nederland (Franeker en Leeuwarden): + 7,8 %; Frisia Zout, Harlingen: - 36,5 %; Asfaltproductie Kootstertille: - 4,3 %; Engie Centrale Bergum: + 59,5 %.  

Detaillering Landbouw 

In de CO2-Wijzer Fryslân 2022 is een nadere detaillering aangebracht voor de landbouw. De landbouw-emissies bestaan voor 12,85 % uit koolstofdioxide, 25,88 % uit distikstofoxide (lachgas) en 61,27 % uit methaan. De methaan-emissies komen voort uit de veestapel waar fermentatie en mest van varkens, jongvee en melkkoeien de belangrijke emissieoorzaken zijn. Met andere woorden: de omzetting in de magen van het vee.

Verminderen van de methaanemissie in de landbouw vormt daarmee voor Fryslân veruit de belangrijkste opgave in het realiseren van de klimaatdoelstellingen. Overigens, als we inzoomen op Landgebruik dan zien we dat ruim 83 % van deze emissies voortkomt uit veenoxidatie in het veenweidegebied.

“Urgentie zeer hoog”

De Friese Milieufederatie (FMF) is van mening dat de urgentie om de uitstoot van broeikasgassen aan te pakken zeer hoog is en dat we alles op alles moeten zetten om tot een trendbreuk te komen. Anders worden de gestelde doelen niet gehaald. In de Klimaatbrief van het Rijk, die begin 2023 wordt verwacht, zal nader ingegaan worden op de klimaataanpak voor de landbouw. 

FMF-directeur Hans van der Werf: “Het is belangrijk dat er heldere en afrekenbare doelen komen per sector en provincie. En dat er een concrete aanpak komt zodat iedereen weet waar die aan toe is. Ik roep de provincie op hiermee meteen mee te starten en niet te wachten op beleid van het Rijk”.