Wurdt in bôle yn Fryslân aanst djoerder?

Oekraïne heeft de afgelopen dagen een nieuw front op zee geopend tegen Rusland. Bij een grootschalige droneaanval op de Zwarte Zee en de Zee van Azov werden tientallen Russische schepen geraakt, waaronder een groot aantal olietankers. De aanvallen zorgen voor onrust op de internationale graanmarkt omdat ook graan via deze waterwegen wordt vervoerd. Voor Friese boeren en bakkers is dat reden om de ontwikkelingen op de voet te volgen. En wurdt in bôle yn Fryslân aanst djoerder?

Nieuw front op zee

Volgens Robert Brovdi, commandant van de Oekraïense drone-eenheden, werden bij de meest recente aanval twintig Russische schepen geraakt, waarvan zeventien olietankers. Sinds ruim een week neemt het Oekraïense leger herhaaldelijk Russische schepen onder vuur op de Zwarte Zee en de Zee van Azov, ten noordoosten van de Krim.

Onrust op de graanmarkt

Ongeveer een kwart van de Russische graanexport verloopt via de Zwarte Zee en de Zee van Azov. Rusland is wereldwijd een van de grootste graanexporteurs, met landen als Egypte, Turkije en Iran als grote afnemers. Door de aanhoudende droneaanvallen overweegt Rusland volgens The Moscow Times om graantransporten om te leiden.

Op de Europese termijnmarkt Matif in Parijs, de belangrijkste graanbeurs van Europa, schommelt de tarweprijs de laatste tijd tussen de 200 en 205 euro per ton. Naast de onrust op zee spelen ook droogte in delen van Frankrijk en Spanje en de oogstverwachtingen in de Verenigde Staten mee in de prijsvorming. Marktkenners benadrukken dat de graanmarkt door meerdere factoren tegelijk wordt bepaald en dat de situatie op de Zwarte Zee daar een van is.

Stijgende graanprijzen

De stijging van de graanprijs was overigens al vóór de recente onrust op de Zwarte Zee zichtbaar. Vooral tarwe is de afgelopen maand fors duurder geworden door zorgen over krappere wereldvoorraden en mogelijke tegenvallende oogsten in belangrijke exportlanden. Volgens landbouwvakblad Nieuwe Oogst steeg het septembercontract voor tarwe op de termijnmarkt Matif in Parijs in korte tijd met ruim 7 procent naar meer dan 216 euro per ton. Ook op de Amerikaanse termijnmarkt in Chicago liepen de prijzen op tot rond de 6,39 dollar per bushel. Het Amerikaanse ministerie van Landbouw (USDA) stelde de verwachte wereldwijde eindvoorraden naar beneden bij, waardoor de spanning op de internationale graanmarkt verder toenam.

Daarnaast spelen ontwikkelingen in Rusland een rol. Zo zijn de exportregels voor tarwe aangescherpt en zijn er logistieke beperkingen via het Don-Azov-kanaal, waardoor de beschikbaarheid van graan onder druk kan komen te staan. Ook weersomstandigheden hebben invloed op de prijsvorming. Droogte in delen van Noord-Amerika, waaronder de Verenigde Staten en Canada, zorgt voor zorgen over lagere opbrengsten van wintertarwe. In Europa is de oogst inmiddels begonnen, maar de opbrengsten verschillen sterk per regio door eerdere perioden van hitte.

Effect voor Fryslân

Voor Friese akkerbouwers kan een hogere internationale graanprijs bij de komende oogst gunstig uitpakken. Friese akkerbouwers die tarwe telen, krijgen mogelijk een betere opbrengst voor hun product als de marktprijzen verder stijgen. Tegelijkertijd hebben zij ook te maken met stijgende kosten voor onder meer brandstof, kunstmest en machines.

Friese bakkers kopen hun meel doorgaans maanden vooraf in tegen vaste tarieven, waardoor prijsstijgingen op de wereldmarkt niet direct doorwerken in de winkelprijs van brood. Bovendien bepaalt de grondstof tarwe maar een klein deel van de uiteindelijke broodprijs. Kosten voor energie, personeel en transport wegen voor de Friese bakker doorgaans zwaarder dan de prijs van het graan zelf.

Een onbetaalbaar brood dreigt door de ontwikkelingen op de internationale graanmarkt en de escalatie op zee dus niet op korte termijn. Wel houden akkerbouwers en bakkers in de provincie de ontwikkelingen op de Zwarte Zee en de wereldwijde graanmarkt scherp in de gaten.

Bronnen:

Nieuwe Oogst, berichtgeving over de ontwikkeling van de tarweprijs en de internationale graanmarkt.
Amerikaans ministerie van Landbouw (USDA), prognoses over wereldwijde graanvoorraden en oogstverwachtingen. Matif Parijs, Europese termijnmarkt voor graanprijzen. Chicago Board of Trade (CBOT), Amerikaanse termijnmarkt voor tarweprijzen. The Moscow Times, berichtgeving over Russische graanexport en logistieke ontwikkelingen rond de Zwarte Zee. NOS: Oekraïne opent nieuw front