Observeum Burgum nodigt publiek uit voor fascinerende Landelijke Zonnekijkdag

Op zondag 5 juli staat het Observeum in Burgum volledig in het teken van de zon tijdens de Landelijke Zonnekijkdag. Tussen 13.00 en 17.00 uur kunnen bezoekers in Burgum op een veilige manier kennismaken met onze dichtstbijzijnde ster en ontdekken dat de zon veel meer is dan alleen een felle lichtbron aan de hemel. Het belooft een boeiende en leerzame middag te worden voor zowel kinderen als volwassenen.

Tijdens de Landelijke Zonnekijkdag openen sterrenwachten en amateurastronomen door heel Nederland hun deuren om bezoekers een unieke blik op de zon te geven. Ook het Observeum in Burgum doet mee aan dit landelijke evenement en biedt bezoekers de kans om met speciale zonnetelescopen spectaculaire details waar te nemen die normaal onzichtbaar blijven door het intense zonlicht.

Wie door een gewone telescoop naar de zon zou kijken, loopt ernstige oogschade op. Daarom wordt tijdens deze dag uitsluitend gebruikgemaakt van professionele zonnefilters en speciaal uitgeruste telescopen. Dankzij deze veilige apparatuur kunnen bezoekers de zon van dichtbij bekijken zonder risico voor de ogen. Vrijwilligers van het Observeum begeleiden de observaties en geven uitleg over alles wat er te zien is.

En dat is indrukwekkender dan veel mensen verwachten. In wit-gefilterd licht worden donkere vlekken zichtbaar op het zonneoppervlak. Deze zonnevlekken zijn gebieden waar sterke magnetische activiteit plaatsvindt en vormen een belangrijke graadmeter voor de activiteit van de zon. De vlekken bewegen langzaam over het oppervlak en veranderen voortdurend.

Nog spectaculairder wordt het beeld met een speciale H-alpha zonnekijker. Hierbij worden vrijwel alle kleuren uit het zonlicht weggefilterd, behalve één specifieke rode golflengte. Daardoor ontstaat een compleet ander beeld van de zon. Bezoekers kunnen dan enorme gaslussen, vurige uitbarstingen en kolkende structuren zien aan de rand van de zon. Sommige van deze zogeheten protuberansen zijn groter dan de aarde zelf.

Deze editie van de Zonnekijkdag is extra interessant doordat de zon zich nog altijd in een actieve fase van haar elfjarige cyclus bevindt. Rond 2025 bereikte de zon waarschijnlijk haar maximumactiviteit. Inmiddels neemt die activiteit langzaam af richting het verwachte minimum rond 2030 of 2031, maar in 2026 zijn er nog steeds vrijwel dagelijks zonnevlekken zichtbaar en komen zonnevlammen regelmatig voor. Dat vergroot de kans op spectaculaire waarnemingen in Burgum aanzienlijk.

Ook wanneer wolken de zon tijdelijk verbergen, valt er genoeg te beleven. De Landelijke Zonnekijkdag besteedt namelijk ook aandacht aan weerkunde. Het weer bepaalt immers of de zon goed zichtbaar is, maar wolken vertellen op zichzelf ook een fascinerend verhaal. Ze geven informatie over het huidige weer en kunnen aanwijzingen geven over veranderingen die eraan komen. Bovendien kunnen zon en wolken samen bijzondere optische verschijnselen veroorzaken, zoals halo’s en bijzonnen. De vrijwilligers van het Observeum vertellen bezoekers hier graag meer over.

De Zonnekijkdag vormt bovendien een mooie opmaat naar een bijzonder hemelverschijnsel later deze zomer. Op 12 augustus vindt een zonsverduistering plaats, waarvoor sterrenwachten en astronomieverenigingen eveneens activiteiten organiseren.

Voor inwoners van Burgum en omgeving is 5 juli een uitgelezen kans om de zon eens op een heel andere manier te ervaren. Wat op afstand een vertrouwd hemellichaam lijkt, blijkt van dichtbij een dynamische en voortdurend veranderende ster vol indrukwekkende activiteit.

Zondag 5 juli 2026 - 13.00 tot 17.00 uur - Observeum Burgum

Bron tekstbewerking : 
Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Weer- en Sterrenkunde via KNVWS Landelijke Zonnekijkdag