Druk op gemeenteraad rond besluit biovergisters Sonac

Twee jaar nadat de gemeenteraad van Tytsjerksteradiel een Verklaring van Geen Bedenkingen (VVGB) voor de bouw van drie grote biovergisters door Sonac weigerde, staat het plan opnieuw op de politieke agenda. 
Op donderdag 20 november wordt de ontwerpverklaring VVGB besproken tijdens het Iepen Poadium, waarna de gemeenteraad op donderdag 27 november een besluit moet nemen.

Omwonenden maken zich grote zorgen – niet alleen over de gevolgen van de biovergisters zelf, maar ook over de manier waarop deze procedure verloopt. Zo wordt de gemeenteraad onder druk gezet en is de gang van zaken rondom de ‘aangepaste’ vergunningsaanvraag ongewoon te noemen.

Ongewone handelswijze provincie

Na de weigering VVGB door de gemeenteraad in 2023 had het Provinciaal Bestuur (GS) de vergunningaanvraag volgens de regels moeten afwijzen. In plaats daarvan hield GS de aanvraag open en gaf Sonac de kans om het plan aan te passen – een hoogst ongebruikelijke stap, die in soortgelijke gevallen niet voorkomt.

Toen omwonenden de zaak aanhangig maakten bij de rechter, oordeelde de Rechtbank Noord-Nederland in juli 2025 dat GS de beslistermijn ruimschoots overschreden heeft en verplicht is binnen 21 weken een besluit te nemen. Die termijn loopt half december af. In plaats van zich bij die uitspraak neer te leggen, ging GS in hoger beroep tegen de uitspraak - en daarmee indirect tegen haar eigen inwoners.

Manipulatie en dreiging richting gemeenteraad

Ondertussen ligt er nu opnieuw een verzoek tot een Ontwerp Verklaring van Geen Bedenkingen voor een aangepast plan van Sonac. Waar eerder drie vergisters werden voorgesteld, gaat het nu om vier installaties met een groter volume (3500 m³ in plaats van 2800 m³) en een locatie dichter bij de woonkern.

De tijdsdruk is groot: pas op vrijdag 7 november jl. werden de omvangrijke stukken openbaar gemaakt, waardoor raadsleden en inwoners zeer kort de tijd hebben om zich in te lezen.

Daar komt bij dat Sonac, volgens stukken van het college, dreigt met juridische stappen als de gemeenteraad de VVGB opnieuw weigert. Het college wijst daarbij op mogelijke schadeclaims: ”Op het moment dat de Raad van State in zijn uitspraak in het kader van deze procedure tot de conclusie komt dat de weigering onrechtmatig is, is hiermee een juridische grondslag gelegd voor het verhalen van schade in de vorm van bijvoorbeeld inkomstenderving, extra kosten etc.”

Bovenstaande wordt door inwoners ervaren als een vorm van druk uitoefenen en manipulatie richting raadsleden, die hierdoor onder zware spanning moeten besluiten over een omstreden dossier.

Gebrekkige transparantie en groeiend wantrouwen

Inwoners zien een gebrek aan transparantie en een ongewone vasthoudendheid vanuit de provincie.

Tegelijkertijd blijkt Sonac al volop voorbereidingen te treffen voor de bouw van de vergisters - zoals aanleg van enorme stroomkabels, bouw van nieuwe installaties en een aanvraag omgevingsvergunning stikstof. 

“Welk belang dient onze overheid?”

De gemeenteraad heeft in 2023 met 78% tegen gestemd. Toch ligt het plan, in aangepaste vorm, opnieuw op tafel en wordt er gedreigd met juridische stappen en schadeclaims als de raad zijn democratisch genomen besluit herhaalt. Dat is niet hoe een eerlijke overheid met haar inwoners hoort om te gaan. Dient de overheid hier het belang van haar inwoners, of dat van de multinational? 

Inwoners roepen de gemeenteraad van Tytsjerksteradiel op om ondanks de druk voet bij stuk te houden en de belangen van de inwoners voorop te stellen.