Blaas- en darmklachten kunnen begin zijn van Parkinson

De ziekte van Parkinson is de snelst toenemende hersenziekte in de wereld en ook in Nederland. In dit land heeft nu ongeveer één op de 22 personen deze ziekte. In 2020 hadden circa 63.500 inwoners Parkinson. Bij ongeveer 30 % van hen uitte de ziekte zich al vóór de leeftijd van 65 jaar. Een aanzienlijk aantal mensen is onder de 50 of zelfs 40 jaar.

Als gevolg van een vergrijzende Nederlandse bevolking wordt er verwacht dat tussen 2015 en 2040 het aantal mensen met de ziekte van Parkinson met 56 % zal toenemen.

Begin van Parkinson

Parkinson kent uiteenlopende effecten (symptomen). De ziekte van Parkinson begint vaak met slechter kunnen ruiken, moeite met de stoelgang (plat gezegd: de keutels worden hard(er) en je moet meer persen), onrustige bewegingen tijdens het dromen en somberheid.

De eerste symptomen van de ziekte van Parkinson zie je ook bij andere bewegingsstoornissen. Daarom duurt het vaststellen van de ziekte vaak lang. Bij de ziekte van Parkinson breiden de effecten zich langzaam uit. De klachten verschillen per mens en kun je verdelen in klachten die te maken hebben met bewegen (motorisch) en niet-motorische klachten

Bewegen (motorisch)

Meer moeite met normale bewegingsactiviteiten, zoals lopen, aankleden, praten of eten (te weinig of langzaam bewegen); het beven van de armen en soms ook benen (trillen); verhoogde spierspanning (stijfheid); moeite met evenwicht bewaren en vallen (balansproblemen).

Niet-motorische klachten

Andere soorten klachten: pijn, moeite met slikken en stoelgang, plas- en erectieproblemen, slecht kunnen slapen en heftig dromen, waarbij je met je armen en benen om je heen slaat, langzaam denken, moeite met dingen onthouden, met aandacht bewaren, minder goed ruimte kunnen inschatten en plannen, problemen met plannen bedenken en beginnen met activiteiten, somberheid, angst en depressie.

Plas- en poepproblemen

Welke klachten het eerst opduiken en welke zich het meest en het snelst ontwikkelen (veelal heel gestaag), verschilt per persoon. Blaas- en darmklachten, oftewel heel vaak moeten plassen en moeite met poepen (harde keutels), kunnen een vroeg signaal zijn van de ziekte van Parkinson. Ook erectieproblemen en een drogere vagina kunnen er door ontstaan. Dit als gevolg van de verstoorde communicatie tussen de hersenen en het bekkenbodem. Dat is de spier waarmee mensen anus, endeldarm en blaas, maar dus ook de penis en de vagina, als het ware aansturen.

Twee jonge fysiotherapeuten uit Leeuwarden hebben zich gespecialiseerd in het ‘aanpakken’ van de bekkenbodemspier: Marleen Veenstra en Ellen ten Wolde. Zij gaven woensdagmiddag 11 oktober 2023 een presentatie in het Parkinson-café in Leeuwarden. Deze bijeenkomsten zijn vier maal per jaar in wooncentrum Swettehiem in de wijk Westeinde en bestemd voor mensen uit Leeuwarden en wijde omgeving.

Oefeningen en stimulatie

Zij vertelden dat je met bepaalde oefeningen de bekkenbodem kunt oefenen. Als het meezit kun je zo de blaas, de endeldarm en de anus, en ook de vagina of de penis, iets beter beheersen. Het elektrisch stimuleren van de bekkenbodem hoort ook tot de mogelijkheden. Dit gebeurt (altijd in overleg en met toestemming van de patiënt) inwendig en wordt bij de bekkenfysiotherapeut in de praktijk toegepast.

Er is ook een behandeling voor de overactieve blaas (heel vaak moeten plassen, dit kan samengaan met urineverlies). Dit kunnen mensen eventueel thuis doen, met een apparaatje dat met twee elektroden aan de binnenkant van een enkel wordt verbonden. Deze behandeling duurt ongeveer een half uur en dient dagelijks te worden toegepast, twaalf weken lang. Intussen kun je rustig de krant, een tijdschrift of een boek lezen of iets dergelijks.

Klein ‘ballonnetje’

Een andere behandeling is het oefenen van het poepen met een klein, langwerpig ‘ballonnetje’, dat via de anus in de endeldarm moet worden ingebracht en dan enigszins wordt opgeblazen. Vervolgens probeert de persoon in kwestie dit ballonnetje weer uit te poepen. Lukt dit niet, dan kan er lucht uit het ballonnetje worden gelaten. Zo nodig kun je het aan een touwtje weer uit je darm en anus trekken.

De beide fysiotherapeuten hadden woensdag ook nog allerlei tips voor het zo goed mogelijk plassen en poepen. Bij het plassen is het goed de rug een beetje hol te maken, bij het poepen moet de rug juist een beetje bol gespannen worden.

Drinken en eten

Om plas- en darmklachten te voorkómen is het verstandig minimaal anderhalve liter vocht (bij voorkeur leidingwater) te drinken en om op regelmatige tijden gevarieerd en vezelrijk te eten.