Toren Brantgum weer opgeleverd na onderhoud
AlgemeenDe kerktoren bij de Hervormde Kerk van Brantgum is woensdag 21 juli 2021 weer opgeleverd na een periode van onderhoud. De toren stond de afgelopen tijd in de steigers om zo te kunnen werken aan het reguliere onderhoud. Ook de kerktoren van Engwierum is weer pico bello.
Bouwbedrijf van der Werff uit Dokkum verrichtte het herstel van voeg- en metselwerk. Ook het herstel, behandelen en schilderen van ijzeren onderdelen en houtwerk en het herstellen van het leiendak van de torenspits viel onder deze klus. De windhaan is weer voorzien van 24-karaats dubbel torengoud en wordt binnenkort teruggeplaatst.
Eerste toren van stichting
De toren in Brantgum was de eerste toren die in eigendom kwam van de Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel (SMD), die in 1993 werd opgericht. Uiteindelijk nam deze stichting het beheer van 26 kerktorens en zeven molens van de toenmalige gemeente Dongeradeel over. Er werd gekozen voor een zelfstandige stichting, zodat er daadkrachtig kon worden gewerkt.
De kerktorens en molens verkeerden soms in slechte staat. In een enkel geval moest zelfs worden gevreesd dat het landschap een eeuwenlang kenmerkend oriëntatiepunt zou kwijtraken. Dat heeft de stichting, met hulp van anderen, kunnen voorkomen. Woensdagmiddag constateerden bestuurslid Ab van der Veen, bouwkundige Willem de Graaf en aannemer Doede van der Werff dat ook de toren in Brantgum weer jaren mee kan.
Toren uit 1876
De huidige, spitse toren bij de kerk werd rond 1876 gebouwd, toen de Hervormde kerk ingrijpend werd vertimmerd. Alle kerktorens werden in 1798 door een wet van Napoleon eigendom van de burgerlijke overheid. Dat is ook in Brantgum het geval. De torens konden een militaire functie vervullen als uitkijkpost.
Ook de toren bij de kerk in Engwierum is weer uit de steigers nadat deze werd onderhouden afgelopen tijd. Bouwbedrijf Dijkstra de Graaf uit Engwierum voerde in opdracht van de SMD het onderhoud uit. Er werd gezorgd voor het herstel van voeg- en metselwerk, het herstel, behandelen en schilderen van ijzeren onderdelen en houtwerk en het nakijken en herstellen van de pannendaken.
Bij rampen, zoals hoog water, was de toren een hoge, droge schuilplaats. Hierdoor komt het dat de toren en de kerk twee eigenaren hebben. De Hervormde kerk van Brantgum ligt op een relatief vrij hoge, grotendeels afgegraven terp. De oudste bouw dateert uit de twaalfde eeuw. Bij de laatste restauratie van 1973 werden veel “verbeteringen” uit de vorige eeuw weer ongedaan gemaakt, waarbij onder andere de bepleistering aan de buitenzijde werd verwijderd.
Overheid financiert grotendeels
Gemiddeld eens in de zes jaar krijgen de 26 kerktorens van de SMD in de voormalige gemeente Dongeradeel een onderhoudsbeurt. Het Rijk, de provincie Fryslân en met name de gemeente Noardeast-Fryslân financieren grotendeels dit groot onderhoud.
Bestuurslid Ab van der Veen zorgt als vrijwilliger van de Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel voor de aansturing van het onderhoud. “Dat doen we samen met professionals”, vertelt hij. “Sinds een jaar of drie maken we daarbij gebruik van de expertise van Willem de Graaf. Zulke mannen zijn voor ons wel echt nodig, die kennen ook de historie.” Van der Veen begon zelf vier jaar geleden met zijn bestuursfunctie en dat bevalt hem goed. “Ik heb net weer voor vier jaar bijgetekend”, aldus de voormalige architect uit Dokkum.
