Oud-Noardburgumer Nyk de Vries schrijft roman 'Renger'

Schrijver Nyk de Vries woont in Amsterdam. Hij groeide op in Noardburgum en schreef een roman, Renger. “Het leuke voor Noardburgum en omstreken is dat mijn nieuwe boek deels autobiografisch is.” (Ingezonden foto)

Oud-Noardburgumer Nyk de Vries schrijft roman ‘Renger’
“Het deel in Friesland is behoorlijk autobiografisch”

NOARDBURGUM – Onlangs verscheen ‘Renger’, de nieuwe roman van Nyk de Vries die zich voor een groot deel afspeelt in zijn geboortedorp Noardburgum. Een belangrijke rol is weggelegd voor de vader: een zuinige bouwvakker die alles verzamelt wat los- en vastzit. Regelmatig schept hij op over zijn voorraden. Op verjaardagsfeestjes roept hij: ‘Jongen, ik hoef in mijn leven nooit weer een spijker te kopen!’

Is het verhaal gebaseerd op waargebeurde feiten?
Ook ik ben geboren en opgegroeid in Noardburgum. Het deel in Friesland is behoorlijk autobiografisch. Het is eigenlijk een ode aan mijn vader en zijn generatie. Hij groeide op tijdens de crisis van de jaren dertig. Er was altijd tekort. Dat is in zijn hoofd blijven zitten. Na de oorlog kwam hij in de bouw terecht. Economisch ging het snel beter, maar toch bleef hij heel zuinig.

Ik zal niet alles verklappen, maar het gevolg was een ontzettende spaarzaamheid. Wij als kinderen dachten dat we het niet breed hadden, maar achteraf bleek er veel meer te zijn. Ik krijg hier veel reacties over. Lezers vertellen over ooms of pakes die ook enorme voorraden spijkers en materialen hadden, en grote bedragen op de bank omdat ze dachten dat de welvaart niet blijvend kon zijn. Mijn vader zei altijd: ‘It giet te raar, der moatte klappen op komme.’

Mijn vader was trouwens veel zuiniger dan zijn broers. Ik heb dat contrast met opzet in het boek gestopt. Zo gaat oom Matheüs veel ruimhartiger met de vooruitgang om. Hij lijkt het juist te omarmen. Hij bouwt een moderne bungalow, terwijl de vader in het ouderlijk huis blijft wonen en de zaken het liefst bij het oude houdt. Hij is zo zuinig dat hij lang wacht om het huis op te knappen. En als hij het wel doet, dan gebeurt dat met gemengde restjes verf.

Ondertussen probeert de zoon los te komen?
De hoofdpersoon zoekt zijn heil in de popmuziek, en later in de schrijverij. Dat is gebaseerd op mijn tijd als zanger van de band The Amp. De groep werd opgericht op het Lauwers College te Buitenpost. We speelden regelmatig hier in de buurt, ook in Kiehool, en als winnaar van het Fries Popconcours op het Wâldrock-festival.

Ik gedroeg me in die tijd nogal wild. Achteraf bekeken was dat een soort afreageren, denk ik. Mijn vader was niet alleen zuinig, maar ook argwanend. Onverwacht kon hij opvliegen. In het boek schiet hij plotseling overeind tijdens een kerkdienst om uit te varen tegen de dominee. Dat is ook echt gebeurd. Mijn moeder probeerde hem tot rust te manen. Ik zat tussen hen in. Toen vond ik het verschrikkelijk. Ik zat huilend, met gebogen hoofd in de bank. Later begon ik zijn actie als een soort heldendaad te zien.

Ik begon mijn vader te imiteren. Toen ik in Groningen ging studeren liep ik op z’n oude klompen rond. Ik vertelde aan vegetarische vrienden dat mijn vader met z’n blote handen kippen aan het slachten was, op de ouderwetse manier. Een van de hoofdstukken heet niet voor niets ‘De laatste van de kleine boertjes’. Hij deed de dingen graag provisorisch. Op een gegeven moment nam hij zelfs zijn kippen mee naar de camping, in een klein zelfgemaakt hokje.

In het boek beschrijf ik hoe hij door de jaren heen steeds milder wordt, en ook minder zuinig. Zo denkt hij erover om eindelijk eens een nieuwe auto te kopen, in plaats van steeds maar weer een tweedehands Opel Ascona. Dat gebeurt niet lang voordat hij overlijdt. Daarna ziet de zoon het als zijn taak om de grote schuur op te ruimen. Bijna zes jaar is hij bezig. Hij probeert zijn vader in de schuur terug te vinden, tussen al de spijkers en materialen, tot hij een belangrijke conclusie trekt: ‘Eigenlijk verspil ik mijn eigen leven met het ordenen van dat van hem.’

Wie is Renger?
Sommige mensen zullen denken dat Renger mijn vader is. Dat is niet zo. Het verhaal in Friesland en Groningen is een raamvertelling. In een recensie stond: Het boek is soms een weemoedige terugblik op het verleden, maar tegelijk een spannende zoektocht met trekken van een roadmovie. Renger is een voormalig dorpsgenoot die het verhaal op gang brengt. Een ontmoeting met Renger in zijn woonplaats Amsterdam laat de hoofdpersoon terugdenken aan zijn jeugd.

Het klopt dat ik tegenwoordig zelf ook in Amsterdam woon. Ook dat is autobiografisch, al zijn er ook veel verschillen. Ik woon samen met mijn vrouw. We hebben een zoon. Hij is al bijna vier. In huis praat ik trouwens Fries met hem. Hij pikt het al behoorlijk goed op. In de créche vroeg hij laatst om een bûsdûk. In die zin ben ik eigenlijk weer precies als mijn vader – het oude behouden. En dan het liefst natuurlijk vooral het goede.

Nyk de Vries treedt zaterdag 9 januari op in Boekhandel Burgum. Hij zal voordragen uit zijn nieuwe roman ‘Renger’. Na afloop zal hij signeren. Het optreden begint om 15.00 uur. Locatie: Boekhandel Burgum, Schoolstraat 46, 9251 EC Burgum.