Het nieuwe kleurenspel is een kunstzinnige aanvulling op het geluid van de klokken en een reden te meer om ook op de avond de Markt te bezoeken, aldus de gemeente Noardeast-Fryslân.
Het nieuwe kleurenspel is een kunstzinnige aanvulling op het geluid van de klokken en een reden te meer om ook op de avond de Markt te bezoeken, aldus de gemeente Noardeast-Fryslân. Foto: Marit Anker

De historie van Dokkum in het licht bij Grote Kerk

DOKKUM - Bij het 600-jarig bestaan van de Grote- of Sint Martinuskerk in Dokkum wordt vanaf 11 november iedere avond om tien voor tien stilgestaan. Op de naamdag van de heilige Sint Maarten wordt de geschiedenis van Dokkum letterlijk in het licht gezet.

Van oudsher luiden de klokken in Dokkum om tien voor tien ’s avonds. Het was vooral bedoeld om burgers en vrijende stelletjes te waarschuwen voor de sluitende stadspoorten om tien uur. Waren de poorten van de stad eenmaal dicht, dan kwam er niemand meer in of uit. Het is een verhaal dat het goed doet bij toeristen die de Markt in Dokkum sinds de herinrichting steeds beter weten te vinden.

Impressie van twee minuten

Hoewel de poorten al lang niet meer sluiten klinken nog altijd de klokken om 21.50 uur. De lichtmasten op de Markt veranderen vanaf heden van kleur, exact tijdens dat klokgeluid. De impressie van zo’n twee minuten begint met de kleur groen, van het landschap buiten de stadswallen. Dan gaat het over in blauw, symbool voor het water in de grachten rond de stad. Rood staat voor bebouwing, de veilige plek binnen de (gesloten) poorten.

600-jarige kerk

“Er is veel bedacht om aandacht te geven aan het 600-jarig bestaan van de Grote Kerk”, vertelt Jouke Roersma van de Grote Kerkcommissie. Zo is er een boekje geschreven in de serie ‘Eeuwig Dokkum’, is er door Stadsbrouwerij Bonifatius een bier gemaakt van het kloosterfruit van de moerbeiboom, komt er een nieuwe expositie en geven panelen in de kerk de bezoeker in een notendop een compleet beeld van de historie van de kerk.

De Grote- of Sint Martinuskerk

De kerk draagt de naam van Sint Maarten, die jaarlijks op 11 november herdacht wordt met het Sint Maartenfeest. Het verhaal van Sint Maarten is mooi: “Het is het verhaal van een Romeins soldaat die medelijden kreeg met een bedelaar, daarom zijn mantel in tweeën sneed om de bedelaar warmte te kunnen bieden”, vertelt Roersma. “Een signaal naar de keizerlijke macht waarmee de soldaat zei ‘ik dien niet langer u, ik dien degene die aan de kant van de weg zit’”, vult stadshistoricus Warner B. Banga aan. De Grote- of Sint Martinuskerk die zijn naam draagt, heeft een minstens zo verhalende geschiedenis.

Banga: “Je kunt de kerk niet los zien van dit landschap. Dat begint al in de Middeleeuwen met het terpenlandschap. Dat is niet zomaar ontstaan, want er is geen plek in het land waar het zo vlak is als hier. Wat de meeste mensen niet weten is dat we hier alleen maar met droge voeten kunnen staan dankzij de monniken. Dat vlakke natuurlandschap was in de Middeleeuwen een bedreiging voor de mens.” “De monniken hadden het sterke religieuze besef om van de woeste natuur cultuur te maken. Daar hebben zij offers en strijd voor gebracht.”, besluit Roersma.

‘Cleyne Kerke’

Ondanks dat we weten dat de kerk 600 jaar oud is, in de vorm zoals we die nu kennen, is er relatief weinig met zekerheid te zeggen over de geschiedenis van de kerk. "Wat we wel weten is dat de Grote Kerk vroeger de kleine kerk was, oftewel de ‘Cleyne Kerke'”, vertelt Banga. "Veel mensen denken bij ‘grote kerk' aan een hele grote kerk, maar er heeft een nog veel grotere kerk gestaan. Toen die Abdijkerk werd afgebroken in 1588, is veel bouwmateriaal overal in de stad hergebruikt voor het herstel van de Waalse Furie. In de etalage van schoenmodezaak Woudstra vind je bijvoorbeeld kloostermoppen uit die oude Abdij. De kleine kerk, de parochie, werd toen de Grote Kerk zoals we die nu kennen.” De contouren van de Abdijkerk zijn terug te vinden in de bestrating op de Markt.

De kerk blijft bestaan

“600 jaar geleden was een breekpunt van het katholieke tijdperk naar een meer calvinistische samenleving”, weet Roersma. “Nu zijn we weer op een breekpunt aanbeland, waarin de rol en functie van de kerk verandert. Maar de mensen blijven altijd hetzelfde. Die worden geboren, kenden vreugde en verdriet, angsten en blijdschap en gaan dood. Daar speelt dat gebouw al 600 jaar een rol in.”

Duurzaam initiatief

De lichtimpressie op de Markt is een duurzaam initiatief, bedacht door ontwerper Frank van Dijk (studio Byfrank). De bestaande lichtmasten zoals geplaatst tijdens de herinrichting enkele jaren geleden, kunnen softwarematig worden geprogrammeerd in de gewenste kleuren. In de basis geven ze warm wit licht maar op feestdagen en tijdens evenementen wordt een ander kleurbeeld getoond.